Se dirixes unha peme e oíches falar da Directiva Whistleblowing sen ter de todo claro que te obriga a facer, non es o único. Detrás dese anglicismo hai unha norma europea que xa é de obrigado cumprimento en España para miles de empresas, con sancións que poden chegar ao millón de euros. Nesta guía explicámosche, en linguaxe clara, que é, a quen afecta e como poñer en marcha unha canle de denuncias conforme á lei sen toleares.
Que é a Directiva Whistleblowing?
A Directiva Whistleblowing é o nome coloquial da Directiva (UE) 2019/1937, relativa á protección das persoas que informen sobre infraccións do dereito da Unión. O seu obxectivo é sinxelo: darlle a calquera traballador un medio seguro para comunicar delitos e irregularidades dentro da súa empresa sen medo a represalias.
En España, esta directiva traspúxose mediante a Lei 2/2023, do 20 de febreiro, reguladora da protección das persoas que informen sobre infraccións normativas e de loita contra a corrupción. É esta lei española, en vigor desde marzo de 2023, a que fixa realmente as obrigas que debe cumprir a túa empresa.
Cando hai que cumprir coa Directiva Whistleblowing?
Os prazos xa venceron. A Lei 2/2023 estableceu dúas datas límite para dispoñer do sistema interno de información (a canle de denuncias):
- 13 de xuño de 2023 para as empresas de 250 ou máis traballadores e as entidades do sector público.
- 1 de decembro de 2023 para as empresas de entre 50 e 249 traballadores.
Dito doutro xeito: se a túa empresa ten 50 empregados ou máis e aínda non implantou a canle, xa está fóra de prazo. A Autoridade Independente de Protección do Informante (AAI) é o organismo encargado de vixiar o cumprimento e tramitar os expedientes sancionadores.
Requisitos da Directiva Whistleblowing
Para que a túa canle de denuncias sexa válida non abonda con poñer unha caixa de correo. A lei esixe unha serie de garantías concretas:
- Anonimato e confidencialidade. O sistema debe permitir denuncias anónimas e protexer en todo caso a identidade do informante e das persoas afectadas.
- Ámbito amplo. Cobre infraccións penais e administrativas graves ou moi graves: seguridade, contratación pública, branqueo, protección de datos, medio ambiente e outras situacións irregulares.
- Aplicación universal. Obriga tanto a empresas privadas como a entidades públicas a partir do limiar de tamaño previsto.
- Persoal imparcial. Debe designarse un responsable do sistema que xestione e investigue as comunicacións con obxectividade e independencia.
- Prazos taxados. Hai que enviar o xustificante de recepción en 7 días e resolver a investigación nun máximo de 3 meses (ampliables a 6 en casos complexos).
- Rexistro e rastrexabilidade. Todas as comunicacións deben quedar rexistradas de forma segura e coas garantías do RXPD.
A quen protexe a Lei Whistleblowing?
A protección vai moito máis alá do cadro de persoal fixo. A Lei 2/2023 ampara calquera persoa que informe nun contexto laboral ou profesional, incluíndo:
- Traballadores por conta allea, bolseiros e persoas en prácticas.
- Traballadores subcontratados, autónomos e provedores.
- Accionistas, socios e investidores.
- Membros do órgano de administración, dirección ou supervisión.
- Persoas do contorno do informante (familiares, compañeiros) que poidan sufrir represalias.
O punto clave é que a lei prohibe calquera tipo de represalia: despedimentos, cambios de posto, sancións, negativas a promocións ou danos reputacionais derivados de ter denunciado de boa fe.
Cando é válida a súa aplicación?
A protección non se limita ao momento da denuncia nin á relación laboral vixente. Esténdese a:
- Situacións anteriores e posteriores á relación laboral.
- Candidatos en procesos de selección que coñezan irregularidades durante a negociación.
- Asesores legais, colaboradores e persoas que asistan o informante.
- Colaboradores non remunerados, como voluntarios e persoas en prácticas.
A canle de denuncias para cumprir coa Directiva Whistleblowing
Cumprir coa Directiva Whistleblowing non ten por que ser un proxecto interminable. A forma máis sinxela é apoiarte nun software de canle de denuncias que xa incorpore todas as garantías legais de serie: anonimato, cifraxe, xestión de prazos, rastrexabilidade e protección de datos conforme ao RXPD.
Coa canle de denuncias de LapsoWork a túa empresa dispón dunha caixa de correo segura e accesible, un fluxo de xestión de cada comunicación cos seus prazos automatizados e toda a documentación necesaria para acreditar o cumprimento ante a AAI. E como forma parte dunha plataforma integral de RRHH, podes combinala co resto de módulos —desde o software de control horario ata a xestión documental— sen sumar ferramentas soltas.
Se a túa empresa xa está fóra de prazo, a prioridade é implantala canto antes: acreditar que dispós dunha canle conforme reduce de forma decisiva o risco sancionador. E se aínda tes dúbidas sobre se o tamaño do teu cadro de persoal te obriga, mellor pecar de prudente e contar con ela.